W dniu 29 sierpnia br. weszło w życie rozporządzenie Komisji Europejskiej (WE) Nr 800/2008 w sprawie uznania niektórych rodzajów pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu. Rozporządzenie to, zwane także GBER (od ang. General Block Exemption Regulation), stanowi przełomowy akt prawa wspólnotowego z zakresu dopuszczalności pomocy publicznej. Określa ono bowiem przypadki, w których państwa członkowskie (a zatem także Polska) mogą udzielać pomocy publicznej bez obowiązku uzyskiwania wcześniejszej zgody Komisji Europejskiej, a więc bez dokonywania tzw. notyfikacji.

Możliwość taka istniała już wcześniej, jednak była dosyć ograniczona. Dotyczyła bowiem jedynie pomocy udzielanej na szkolenia, na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw a od 2006 r. – również pomocy na inwestycje zlokalizowane w najuboższych regionach Unii Europejskiej. Nowe rozporządzenie obejmuje znacznie szerszy katalog przypadków, a mianowicie:

1. regionalną pomoc inwestycyjną i na zatrudnienie;
2. pomoc inwestycyjną i na zatrudnienie dla MSP;
3. pomoc na zakładanie małych przedsiębiorstw przez kobiety;
4. pomoc na ochronę środowiska;
5. pomoc na usługi doradcze i udział MSP w targach;
6. pomoc w formie kapitału podwyższonego ryzyka;
7. pomoc na działalność badawczo-rozwojową;
8. pomoc szkoleniową;
9. pomoc na zatrudnienie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji, w tym pracowników niepełnosprawnych.

Dla uniknięcia nieporozumień należy podkreślić, że samo rozporządzenie Nr 800/2008 nie stanowi jeszcze podstawy do ubiegania się o pomoc publiczną na powyższe cele. Państwa członkowskie muszą najpierw, w oparciu o to rozporządzenie, wydać tzw. programy pomocowe, określające szczegółowe warunki udzielania pomocy publicznej na dany cel. W praktyce polskiej takimi programami pomocowymi są przede wszystkim (ale nie tylko) ustawy i rozporządzenia dotyczące dofinansowania ze środków funduszy strukturalnych udzielanego w ramach programów operacyjnych.

W konsekwencji wydania przez KE rozporządzenia Nr 800/2008 programy pomocowe, które wcześniej zostały wydane przez państwa członkowskie, będą obowiązywały najdalej do 31 grudnia br. Po tym terminie muszą zostać zastąpione nowymi programami pomocowymi. Ta sytuacja może zakłócić wdrażanie w naszym kraju programów operacyjnych na lata 2007-13. Jeśli nasze władze nie uporają się do końca tego roku z wydaniem nowych programów pomocowych, to od dnia 1 stycznia 2009 r. będą musiały wstrzymać udzielanie pomocy publicznej (to znaczy wstrzymać zawieranie umów o dofinansowaniu projektów) aż do czasu ich wydania.

Mirosław Marek
Wiceprezes Zarządu